Ας αφήσουμε για λίγο τα φορέματα, τις φωτογραφίες, τις κοσμικές εμφανίσεις, τον Κωνσταντίνο Αργυρό και τα πηγαδάκια της νυχτερινής Αθήνας. Ας αφήσουμε στην άκρη και τον στιλίστα που έγινε αντικείμενο σχολιασμού σε κάθε δημόσια έξοδο.
- Γιατί, όσο κι αν όλα αυτά πουλάνε στα social media, η διπλωματία δεν κρίνεται από το ποιος κάθεται στην πρώτη σειρά ούτε από το ποιος συνοδεύει ποιον στα μπουζούκια.
Η πραγματική αξιολόγηση της Κιμπερλι Γκιλφόιλ πρέπει να γίνει στο πεδίο των εθνικών συμφερόντων. Εκεί όπου η δουλειά δεν έχει πάντα φωτογραφίες, χειροκροτήματα και δημόσιες ανακοινώσεις. Εκεί όπου οι συζητήσεις γίνονται πίσω από κλειστές πόρτες και η γεωπολιτική αξία μιας χώρας χτίζεται με συμμαχίες, υποδομές και στρατηγικές επιλογές.
- Και εδώ υπάρχει μια συζήτηση που αξίζει να γίνει σοβαρά.
Στους έντεκα μήνες της παρουσίας της στην Ελλάδα, η αμερικανική διπλωματική εκπρόσωπος συνέδεσε δημόσια το όνομά της με μια ατζέντα ιδιαίτερης σημασίας για την Αθήνα: την ενέργεια, τον Κάθετο Διάδρομο, την αμερικανική παρουσία στη Βόρεια Ελλάδα και την ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας.
- Μια ατζέντα που, εφόσον αποδώσει σε βάθος χρόνου, μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τις οικονομικές σχέσεις, αλλά και τη θέση της Ελλάδας στον χάρτη της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Και αυτό δεν είναι λίγο.
Ο Κάθετος Διάδρομος και η γεωστρατηγική αναβάθμιση της Ελλάδας
Ας ξεκινήσουμε από τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου. Η δυνατότητα μεταφοράς αμερικανικού LNG μέσω ελληνικών υποδομών προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη, με προοπτική τροφοδοσίας και της Ουκρανίας, δεν είναι μια απλή εμπορική ιστορία.
Είναι ένα σχέδιο που μπορεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο για την ευρύτερη περιοχή.
Όταν μια χώρα αποτελεί πύλη εισόδου ενέργειας για τους γείτονές της, αποκτά πρόσθετο βάρος στις ευρωπαϊκές συζητήσεις. Οι υποδομές της αποκτούν στρατηγική σημασία. Οι διεθνείς εταίροι της έχουν περισσότερους λόγους να επενδύσουν στη σταθερότητά της. Και η ίδια αποκτά ισχυρότερα επιχειρήματα όταν διεκδικεί ρόλο στις μεγάλες αποφάσεις.
Η Γκιλφόιλ ανέδειξε δημόσια αυτή τη διάσταση, υποστηρίζοντας τον ρόλο του αμερικανικού LNG και τη σημασία των ελληνικών διαδρομών. Το ζητούμενο είναι αυτή η πολιτική να μεταφραστεί σε σταθερές ροές, επενδύσεις, μακροχρόνιες συμφωνίες και μετρήσιμα οφέλη για τη χώρα.
Γιατί άλλο η εξαγγελία και άλλο το αποτέλεσμα.
Αλλά όποιος υποτιμά τη σημασία της συγκεκριμένης ατζέντας, απλώς δεν βλέπει τη μεγάλη εικόνα.
Αλεξανδρούπολη… κάτι πολύ περισσότερο από ένας γεωγραφικός προσδιορισμός
Στη Βόρεια Ελλάδα βρίσκεται ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της στρατηγικής σημασίας της χώρας μας. Η Αλεξανδρούπολη έχει αποκτήσει ιδιαίτερη θέση στους ενεργειακούς και αμυντικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ.
Το λιμάνι, οι ενεργειακές υποδομές και οι δυνατότητες μεταφοράς υλικού και εφοδίων συνθέτουν ένα πλέγμα που ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια μιας τοπικής αναπτυξιακής συζήτησης.
Οι αναφορές της Γκιλφόιλ στην Αλεξανδρούπολη και στις προοπτικές της Βόρειας Ελλάδας εντάσσονται σε αυτή την ευρύτερη εικόνα. Δεν σημαίνει ότι κάθε στρατηγική εξέλιξη οφείλεται σε ένα πρόσωπο. Σημαίνει, όμως, ότι η ανάδειξη αυτών των δυνατοτήτων από έναν Αμερικανό διπλωματικό εκπρόσωπο έχει τη δική της σημασία.
Η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει τη θέση της, χωρίς να θεωρεί τίποτε δεδομένο και χωρίς να συγχέει τη στρατηγική συνεργασία με την άνευ όρων εξυπηρέτηση ξένων προτεραιοτήτων.
Γιατί η συμμαχία με τις ΗΠΑ έχει αξία όταν ενισχύει και τη δική μας διαπραγματευτική ισχύ.
Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ και το μέτωπο των F-35
Υπάρχει, όμως, και ένα ακόμη κεφάλαιο που δεν πρέπει να λείπει από τη συζήτηση: η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, με τον σχεδιασμό που συνδέεται με το Great Sea Interconnector.
Μιλάμε για ένα έργο με σημαντικές ενεργειακές και γεωπολιτικές προεκτάσεις, το οποίο φιλοδοξεί να ενισχύσει τη διασύνδεση της Κύπρου με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω Ελλάδας, με ευρύτερες προοπτικές για την Ανατολική Μεσόγειο.
Η πορεία του έργου έχει συναντήσει δυσκολίες και καθυστερήσεις. Γι’ αυτό και η πολιτική και διπλωματική στήριξη, όπου υπάρχει, έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Ελλάδα δεν διεκδικεί απλώς έναν ενεργειακό ρόλο. Επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της ως κρίσιμου συνδέσμου ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Και βέβαια υπάρχει το ζήτημα των F-35 και της Τουρκίας.
Για την Ελλάδα, το θέμα δεν είναι επικοινωνιακό. Αφορά την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο, την αποτρεπτική ικανότητα της χώρας και τις ευρύτερες ισορροπίες στην περιοχή. Η αμερικανική πολιτική για την Τουρκία και η προοπτική επιστροφής της στο πρόγραμμα των F-35 αποτελούν ζητήματα που απαιτούν συνεχή διπλωματική εγρήγορση από την Αθήνα.
Εάν υπήρξαν συγκεκριμένες παρεμβάσεις της Γκιλφόιλ υπέρ των ελληνικών θέσεων ή υπέρ της καθυστέρησης σχετικών αποφάσεων για την Τουρκία, αυτές αξίζει να αναδειχθούν με στοιχεία. Η σημασία του ζητήματος, πάντως, είναι δεδομένη για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα.
Η διπλωματία δεν είναι κοσμική στήλη
Στη διπλωματία υπάρχει και κάτι που συχνά διαφεύγει από την τηλεοπτική και διαδικτυακή συζήτηση: το παρασκήνιο.
Οι επαφές, οι συνεννοήσεις, η διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας, η προετοιμασία συναντήσεων και η προσπάθεια να παραμείνει μια χώρα ψηλά στις προτεραιότητες μιας μεγάλης δύναμης δεν αποτελούν πάντα ειδήσεις πρώτης γραμμής.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να εστιάσουμε την αξιολόγηση της παρουσίας της Κιμπερλι Γκιλφόιλ. Όχι με άκριτους πανηγυρισμούς ούτε με την παραδοχή ότι κάθε θετική εξέλιξη αποτελεί προσωπικό της επίτευγμα. Αλλά με την εξέταση του τι προώθησε, ποιες πόρτες άνοιξαν και ποια συγκεκριμένα οφέλη εξασφαλίστηκαν για την Ελλάδα.
Η χώρα μας βρίσκεται σε μια περιοχή με διαρκείς γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Η Τουρκία διεκδικεί περιφερειακό ρόλο, η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει περιοχή υψηλού ενδιαφέροντος και η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης έχει μετατραπεί σε ζήτημα πρώτης γραμμής.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε ενίσχυση της στρατηγικής σχέσης της Αθήνας με την Ουάσιγκτον έχει δυνητική σημασία. Δεν λύνει αυτομάτως τα ελληνοτουρκικά και δεν αποτελεί εγγύηση για κάθε ελληνική θέση. Μπορεί, όμως, να δημιουργήσει πρόσθετα εργαλεία και συμμαχίες, εφόσον αξιοποιηθεί σωστά.
Παίζει η επικαιρότητα, αλλά δεν πρέπει να χάνεται η μεγάλη εικόνα
Και εδώ υπάρχει μια ακόμη διάσταση. Η επικαιρότητα αλλάζει καθημερινά. Οι ειδήσεις διαδέχονται η μία την άλλη, τα πρόσωπα ανεβαίνουν και κατεβαίνουν στην ατζέντα και η δημόσια συζήτηση συχνά εγκλωβίζεται στην τελευταία φωτογραφία, στην τελευταία εμφάνιση ή στο τελευταίο σχόλιο.
Η Κιμπερλι Γκιλφόιλ βρίσκεται αναπόφευκτα στο επίκεντρο αυτής της επικαιρότητας. Όμως, όταν μιλάμε για την παρουσία της στην Ελλάδα, δεν γίνεται να μένουμε μόνο στο lifestyle. Η ουσία βρίσκεται στα ενεργειακά σχέδια, στις στρατηγικές υποδομές, στις σχέσεις με την Ουάσιγκτον και στις προεκτάσεις τους για την εθνική ασφάλεια.
Και αυτό ισχύει ανεξάρτητα από την προσωπική εικόνα της, τις δημόσιες εμφανίσεις της ή τις πολιτικές εξελίξεις που μπορεί να επηρεάζουν τη διπλωματική της πορεία.
Το ζητούμενο δεν είναι να φτιάξουμε μια αγιογραφία. Είναι να καταγράψουμε με ακρίβεια ποιος έκανε τι για την Ελλάδα.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η διπλωματία δεν βαθμολογείται με likes. Βαθμολογείται με αποτελέσματα.
Ας κοιτάξουμε, λοιπόν, τη μεγάλη εικόνα. Τον Κάθετο Διάδρομο, την Αλεξανδρούπολη, το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και τις ισορροπίες γύρω από τα F-35 της Τουρκίας. Ας αναζητήσουμε τι πραγματικά έγινε πίσω από τις κλειστές πόρτες και τι απέδωσε για τη χώρα.
Και μετά ας συζητήσουμε όσο θέλουμε για το lifestyle.
Γιατί άλλο η κοσμική επικαιρότητα και άλλο τα εθνικά συμφέροντα. Και όταν μιλάμε για τα δεύτερα, καλό είναι να μη βλέπουμε μόνο την εικόνα, αλλά να εξετάζουμε και το έργο.
