Θεοφάνια ή Θεοφάνεια; Ποια είναι η σωστή γραφή

Η λέξη “Θεοφάνια” προκαλεί συχνά απορίες όσον αφορά τη σωστή γραφή της, ειδικά όταν αναφερόμαστε στη χριστιανική εορτή της βάπτισης του Χριστού. Η διαμάχη μεταξύ της γραφής “Θεοφάνια” και “Θεοφάνεια” αναλύεται με ενδιαφέρον από τον καθηγητή γλωσσολογίας, Γιώργο Μπαμπινιώτη, στην πρόσφατη ανάρτησή του στο Facebook.

Η εορτή των Θεοφανίων, γνωστή για την βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό, είναι σωστό να γράφεται με -ι-: Θεοφάνια. Η γραφή αυτή είναι προτιμότερη, καθώς ακολουθεί τη γλωσσική παράδοση και τη χρήση ουσιαστικών που καταλήγουν σε -ια, όπως τα Πύθια και τα Ίσθμια. Επιπλέον, η γραφή “Θεοφάνια” συνάδει με άλλες παρόμοιες λέξεις που έχουν ουδέτερο γένος και καταλήγουν σε -ια, όπως το Επιφάνια.

Η γραφή Θεοφάνεια με -ει- δικαιολογείται κυρίως ως δήλωση της πράξης ή ιδιότητας του επιθέτου “θεοφανής”, που σημαίνει “εκείνος που φανερώνει τον Θεό”. Αυτή η γραφή ακολουθεί τη λογική άλλων λέξεων, όπως διαφανής – διαφάνεια. Αν και αυτή η μορφή είναι αποδεκτή, προτιμάται να χρησιμοποιείται για να αναφέρεται σε ένα χαρακτηριστικό (π.χ. “η θεοφανής προσωπικότητα” ή “η θεοφάνεια ως ιδιότητα”), και όχι για την εορτή.

Η λέξη Θεοφάνια χρησιμοποιείται επίσης για την αρχαία εορτή στους Δελφούς, όπου οι λάτρεις του Απόλλωνα θεώρησαν το άγαλμα του θεού ως “Θεοφάνια”. Αυτός ο τύπος είναι πιο κοντά στην καθιερωμένη ορθογραφία της ελληνικής γλώσσας, καθώς τα περισσότερα αρχαία ελληνικά ουσιαστικά με ουδέτερο γένος καταλήγουν σε -ια.

Έτσι είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούμε τη γραφή Θεοφάνια, καθώς αυτή η μορφή ακολουθεί τη γλωσσική παράδοση για τις γιορτές και τα ουσιαστικά ουδέτερου γένους. Η γραφή Θεοφάνεια με -ει- μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε άλλες περιπτώσεις, αλλά δεν είναι η ενδεδειγμένη για την εορτή των Θεοφανίων.