Από τον Αϊνστάιν… στον Επστάιν!

Κάποτε η ανθρωπότητα αποθέωνε τα φωτεινά μυαλά που τόλμησαν να αποδομήσουν το σύμπαν. Άνθρωποι που, με χαρτί και μολύβι, αμφισβήτησαν τον χρόνο, τον χώρο, το προφανές. Η θεωρία της σχετικότητας δεν ήταν απλώς επιστημονικό άλμα, ήταν πράξη πίστης στη δύναμη της σκέψης. Μια σιωπηλή απόπειρα να αγγίξει κανείς το ανεξήγητο — ίσως και το θείο. Σήμερα, η ανθρωπότητα στέκει αποσβολωμένη μπροστά σε μια άλλη «θεωρία». Όχι φωτεινή, αλλά σκοτεινή. Όχι δημιουργική, αλλά αποτρόπαια.

 

• Μια συνωμοσία εξουσίας και χρήματος που προσπαθεί να αντικαταστήσει το θείο. Κάποτε το όνομα που όριζε το συλλογικό μας φαντασιακό ήταν του Αϊνστάιν. Σήμερα, εκείνο που το στοιχειώνει είναι του Επστάιν. Δεν πρόκειται για σύμπτωση. Πρόκειται για σύμπτωμα βαθιάς ηθικής μετάλλαξης.

 

Ο Αϊνστάιν συμβόλιζε την κορύφωση του ανθρώπινου πνεύματος: αμφισβήτηση, ταπεινότητα μπροστά στο άγνωστο, πίστη ότι η γνώση μπορεί να μας εξανθρωπίσει. Ο Επστάιν, αντίθετα, δεν είναι πρόσωπο, είναι διαταραγμένος μηχανισμός. Ένα άρρωστο γρανάζι όπου η «ελίτ» λειτουργεί εκτός φωτός, εκτός νόμων, εκτός φύσης.

 

• Εκεί όπου η διαστροφή δεν είναι παρέκκλιση, αλλά προνόμιο ισχύος. Από την σχετικότητα της ύλης περάσαμε στην σχετικότητα της ασυλίας. Από το «όλα είναι ενέργεια» στο «όλα είναι παρενέργεια». Και —κυρίως— από την αναζήτηση της αλήθειας, στη διαχείριση της συγκάλυψης. Δεν χάσαμε την ευφυΐα μας.Χάσαμε την πυξίδα μας.

 

Ζούμε μέσα σε τεχνολογικά θαύματα και ηθική ερημοποίηση. Πνιγόμαστε στην πληροφορία και διψάμε για αλήθεια. Οι ιδιοφυΐες έδωσαν τη θέση τους σε influencers, οι διανοούμενοι σε αλγόριθμους, οι επιστήμονες σε λομπίστες. Μα το πιο ανησυχητικό απ’ όλα: τίποτα πια δεν μας σοκάρει αρκετά. Σκανδαλιζόμαστε για λίγο. Κάνουμε scroll. Και πάμε παρακάτω.

 

• Η μετάβαση από τον Αϊνστάιν στον Επστάιν δεν είναι ιστορική, είναι αξιακή. Δεν έγινε με κρότο, αλλά με ψιθύρους. Με μικρές παραχωρήσεις και μεγάλα ψέματα. Με τη βολική παραδοχή ότι «έτσι δουλεύει ο κόσμος». Όχι! Έτσι μας εκπαιδεύουν δεκαετίες τώρα να πιστεύουμε πως έτσι δουλεύει. Και κάπου εδώ προκύπτει το πιο άβολο ερώτημα, αυτό που αποφεύγουμε να αρθρώσουμε φωναχτά.

 

Αν οι λίστες ανοίγουν, αν τα αρχεία ξεσκονίζονται, αν το φως αρχίσει πράγματι να καίει, θα παραμείνει η Ελλάδα θεατής; Ή θα διαπιστώσουμε, με την ίδια προσποιητή έκπληξη, ότι και εδώ υπήρξαν φιλίες που «δεν θυμόμαστε»;

 

Η σιωπή, άλλωστε, δεν είναι ποτέ τυχαία. Είναι συνενοχή με καλή μνήμη. Η απορία, λοιπόν, δεν είναι αν μπορούμε να ξαναβρούμε τον δρόμο της σκέψης, της ευθύνης, της τόλμης. Είναι αν είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε το τίμημα της αλήθειας ή αν έχουμε βολευτεί τόσο στη σκιά, ώστε το σκοτάδι να μας φαίνεται φυσιολογικό.

• Αν το φως δεν μπλοκαριστεί στα σύνορα, αν οι λίστες δεν μείνουν επιλεκτικές, αν τα αρχεία ξεσφραγίσουν πραγματικά, είμαστε βέβαιοι ότι θα παραμείνουμε απλοί παρατηρητές;

 

Ή θα ανακαλύψουμε, για ακόμη μία φορά, ότι η χώρα του Φωτός είχε περισσότερο σκοτάδι, απ’ όσο θα θέλαμε να παραδεχτούμε; Ότι τα δείπνα ήταν κοσμικά, οι φιλίες «διεθνείς», τα ταξίδια αθώα — και οι σιωπές απολύτως συνειδητές; Γιατί στην Ελλάδα δεν μας λείπουν τα σκάνδαλα.Μας λείπουν πια τα σύννεφα για να μπορούμε να πέφτουμε! Το βλέμμα στρέφεται αναπόφευκτα προς τους κυβερνήτες, τους ισχυρούς, τους ανθρώπους που κινούνται διαρκώς «πάνω από» τον μέσο όρο: πολιτικούς με παγκόσμια πρόσβαση, επιχειρηματίες με διεθνείς επαφές, καλλιτέχνες περιοπής που διασχίζουν σύνορα πιο εύκολα απ’ ό,τι την συνείδησή τους.

 

• Όχι επειδή οι περισσότεροι είναι ένοχοι, αλλά επειδή κάποιοι ήταν παρόντες. Και η παρουσία στο έγκλημα όταν συνοδεύεται από σιωπή, αναβαθμίζει το κατηγορητήριο. Σε αυτό το κλειστό κλαμπ, οι ιδεολογίες αλλάζουν ανάλογα με το ακροατήριο, οι αξίες χωρούν σε ιδιωτικά αεροσκάφη και η ηθική μπαίνει σε λειτουργία πτήσης.

 

Εκεί όπου οι νόμοι θεωρούνται τοπική ιδιοτροπία και η ευθύνη ένα αξεσουάρ που φοριέται μόνο μπροστά στις κάμερες. Κι αν κάτι μας διδάσκει αυτή η ιστορία, δεν είναι απλώς ποιοι έκαναν τι, αλλά πόσοι έκαναν πως δεν είδαν τίποτα. Γιατί η πραγματική σταθερά δεν είναι τα σκάνδαλα αλλά η ταχύτητα με την οποία ξεχνιούνται και η επιδεξιότητα με την οποία κάποιοι συνεχίζουν αλώβητοι, λίγο πιο σιωπηλοί, λίγο πιο προσεκτικοί.

 

• Ίσως τελικά να μην ζούμε την εποχή της σχετικότητας, αλλά εκείνη της επιλεκτικής μνήμης. Όπου όλοι δηλώνουν σοκαρισμένοι, κανείς δεν θυμάται, και οι πιο πολλοί ελπίζουν απλώς να μη βρεθεί ποτέ το όνομά τους στο λάθος αρχείο. Και η Γη συνεχίζει να γυρίζει — όχι γύρω από ιδέες ή ιδανικά, αλλά γύρω από πρόσωπα που αλλάζουν μάσκες με την ίδια ευκολία που αλλάζουν πτήσεις.

 

Μέχρι το επόμενο σκάνδαλο. Μέχρι την επόμενη σιωπή. Μέχρι να αποφασίσουμε αν θα ζητήσουμε λογαριασμό ή αν θα μας ζητήσουν ξανά τα ρέστα!